เจ้าของธุรกิจ SME มือใหม่หลายคนเริ่มต้นธุรกิจด้วยความตั้งใจดี แต่เมื่อเริ่มมีรายรับ รายจ่าย พนักงาน หรือการจดทะเบียนบริษัท สิ่งที่มักสร้างความสับสนคือเรื่องภาษี เพราะไม่แน่ใจว่าต้องยื่นแบบใด ยื่นทุกเดือนหรือทุกปี และถ้าไม่มีรายได้ต้องยื่นหรือไม่
ภาษีของธุรกิจไม่ได้มีแค่ภาษีเงินได้นิติบุคคลเท่านั้น แต่ยังอาจเกี่ยวข้องกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ภาษีเงินเดือนพนักงาน และการนำส่งงบการเงินประจำปี ซึ่งแต่ละประเภทมีเงื่อนไขและรอบเวลาที่แตกต่างกัน
บทความนี้ ACBEST สรุปให้ว่า ภาษีที่เจ้าของธุรกิจ SME มือใหม่ต้องรู้มีอะไรบ้าง แบบใดต้องยื่นรายเดือน แบบใดต้องยื่นรายครึ่งปีหรือรายปี และมีจุดไหนที่เจ้าของกิจการควรระวังเป็นพิเศษ
1. ทำไมเจ้าของธุรกิจ SME ต้องเข้าใจเรื่องภาษี
การทำธุรกิจในรูปแบบบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลล้วนมีหน้าที่ทางภาษี แต่เมื่อเริ่มจดทะเบียนบริษัท มีพนักงาน มีการจ่ายค่าบริการ หรือมีรายได้ถึงเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับภาษีมูลค่าเพิ่ม หน้าที่ด้านภาษีจะมีรายละเอียดมากขึ้น
หากเจ้าของธุรกิจไม่เข้าใจหน้าที่ภาษีตั้งแต่แรก อาจเกิดปัญหาตามมา เช่น ยื่นแบบล่าช้า ยื่นแบบผิดประเภท ไม่หักภาษี ณ ที่จ่าย เก็บเอกสารไม่ครบ หรือไม่สามารถอธิบายรายการบัญชีเมื่อมีการตรวจสอบได้
การเข้าใจภาษีพื้นฐานจึงช่วยให้เจ้าของกิจการวางระบบเอกสารได้ดีขึ้น คุยกับสำนักงานบัญชีได้เข้าใจมากขึ้น และลดความเสี่ยงจากภาษีย้อนหลัง
2. ภาษีที่ธุรกิจ SME อาจต้องยื่นทุกเดือน
ภาษีรายเดือนเป็นกลุ่มที่เจ้าของธุรกิจควรให้ความสำคัญมาก เพราะหากลืมยื่นหรือยื่นล่าช้า อาจเกิดเบี้ยปรับ เงินเพิ่ม หรือทำให้ข้อมูลบัญชีรายเดือนสะสมผิดพลาดต่อเนื่อง
ภาษีที่ธุรกิจ SME อาจต้องยื่นทุกเดือน ได้แก่
- ภ.พ.30 สำหรับผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม
- ภ.ง.ด.1 กรณีมีการจ่ายเงินเดือนหรือค่าจ้างพนักงาน
- ภ.ง.ด.3 กรณีจ่ายเงินได้บางประเภทให้บุคคลธรรมดา
- ภ.ง.ด.53 กรณีจ่ายเงินได้บางประเภทให้นิติบุคคล
- ภ.พ.36 กรณีจ่ายค่าบริการไปต่างประเทศบางประเภท
ไม่ใช่ทุกธุรกิจจะต้องยื่นทุกแบบ แต่เจ้าของกิจการควรรู้ว่า รายการจ่ายหรือรายการขายของตนเข้าเงื่อนไขแบบใดบ้าง
3. ภ.พ.30 คืออะไร และใครต้องยื่น
ภ.พ.30 คือแบบแสดงรายการภาษีมูลค่าเพิ่ม หรือ VAT ใช้สำหรับผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว
หากบริษัทจด VAT แล้ว จะต้องจัดทำรายงานภาษีขาย รายงานภาษีซื้อ และยื่นแบบ ภ.พ.30 เป็นรายเดือน แม้บางเดือนจะไม่มีรายได้ ไม่มีภาษีขาย หรือไม่มีภาษีที่ต้องชำระก็ตาม
สิ่งที่เจ้าของธุรกิจควรระวังคือ หากบริษัทจด VAT แล้ว การออกใบกำกับภาษี การรับใบกำกับภาษีซื้อ และการยื่นแบบรายเดือน ต้องทำให้ถูกต้องและสม่ำเสมอ
4. ภ.ง.ด.1 คืออะไร
ภ.ง.ด.1 คือแบบนำส่งภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย กรณีบริษัทมีการจ่ายเงินเดือน ค่าจ้าง หรือผลประโยชน์อื่นให้พนักงาน และมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
หากบริษัทมีพนักงาน เจ้าของกิจการควรวางระบบเงินเดือนให้ชัดเจน เช่น การคำนวณเงินเดือน การหักภาษี ณ ที่จ่าย การจัดเก็บสลิปเงินเดือน และการนำส่งข้อมูลที่เกี่ยวข้องให้ครบถ้วน
ธุรกิจที่เริ่มจ้างพนักงานควรปรึกษาผู้ทำบัญชีตั้งแต่เดือนแรก เพื่อป้องกันปัญหาคำนวณภาษีเงินเดือนผิดหรือเก็บเอกสารไม่ครบ
5. ภ.ง.ด.3 คืออะไร
ภ.ง.ด.3 คือแบบนำส่งภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย กรณีบริษัทจ่ายเงินได้บางประเภทให้บุคคลธรรมดา เช่น ค่าบริการ ค่าจ้างทำของ ค่าเช่า ค่าวิชาชีพ หรือรายจ่ายบางประเภท ที่เข้าเงื่อนไขต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย
ตัวอย่างที่ SME มักเจอ เช่น จ้างฟรีแลนซ์ออกแบบโลโก้ จ้างช่างทำงานเฉพาะกิจ จ่ายค่าเช่าสถานที่ หรือจ่ายค่าบริการให้บุคคลธรรมดา รายการเหล่านี้อาจมีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งให้ถูกต้อง
หากไม่หักภาษี ณ ที่จ่ายตั้งแต่ตอนจ่ายเงิน อาจทำให้บริษัทต้องรับภาระภาษี เบี้ยปรับ หรือเงินเพิ่มในภายหลัง
6. ภ.ง.ด.53 คืออะไร
ภ.ง.ด.53 คือแบบนำส่งภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย กรณีบริษัทจ่ายเงินได้บางประเภทให้นิติบุคคล เช่น บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนจำกัด
ตัวอย่างรายการที่อาจเกี่ยวข้อง ได้แก่ ค่าบริการ ค่าจ้างทำของ ค่าโฆษณา ค่าเช่า หรือรายจ่ายอื่นที่กฎหมายกำหนดให้ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย
ธุรกิจ SME มักพลาดเพราะคิดว่าเมื่อจ่ายเงินให้บริษัทด้วยกันแล้ว ไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายเสมอไป แต่ในความเป็นจริงต้องดูประเภทของรายจ่าย และเงื่อนไขของรายการนั้นเป็นสำคัญ
7. ภ.พ.36 คืออะไร
ภ.พ.36 เป็นแบบที่อาจเกี่ยวข้องในกรณีที่ผู้ประกอบการในประเทศไทย จ่ายค่าบริการบางประเภทให้ผู้ให้บริการในต่างประเทศ โดยเฉพาะบริการที่มีลักษณะใช้ในประเทศไทย
ตัวอย่างที่ธุรกิจยุคใหม่ควรระวัง เช่น ค่าบริการซอฟต์แวร์ต่างประเทศ ค่าโฆษณาออนไลน์ ค่าระบบ Cloud หรือค่าบริการดิจิทัลบางประเภท ซึ่งอาจมีประเด็นภาษีที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติม
รายการจ่ายไปต่างประเทศควรให้สำนักงานบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีตรวจสอบก่อน เพราะหากยื่นผิดหรือไม่ได้ยื่น อาจเกิดภาระภาษีย้อนหลังได้
8. ภาษีที่ต้องยื่นรายครึ่งปีและรายปี
นอกจากภาษีรายเดือนแล้ว บริษัทจำกัดยังมีหน้าที่สำคัญในระดับรายครึ่งปีและรายปี โดยเฉพาะภาษีเงินได้นิติบุคคล และการจัดทำงบการเงินประจำปี
รายการที่เจ้าของธุรกิจควรรู้ ได้แก่
- ภ.ง.ด.51 ภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งปี
- ภ.ง.ด.50 ภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี
- งบการเงินประจำปี
- บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นประจำปี
การทำบัญชีรายเดือนให้ครบถ้วนจะช่วยให้การยื่นภาษีรายปีและการปิดงบง่ายขึ้นมาก เพราะไม่ต้องรวบรวมเอกสารย้อนหลังทั้งปีในช่วงใกล้ครบกำหนด
9. ภ.ง.ด.51 คืออะไร
ภ.ง.ด.51 คือแบบแสดงรายการภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งปี โดยทั่วไปใช้กับบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีรอบระยะเวลาบัญชีครบ 12 เดือน
การยื่น ภ.ง.ด.51 เป็นการประมาณการกำไรสุทธิครึ่งปี และคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งปีตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
บริษัทเปิดใหม่ควรระวังเรื่องรอบบัญชีปีแรก เพราะหากรอบบัญชีไม่ครบ 12 เดือน อาจมีผลต่อหน้าที่ในการยื่น ภ.ง.ด.51 ดังนั้นควรตรวจสอบกับผู้ทำบัญชีก่อนสรุปว่าต้องยื่นหรือไม่
10. ภ.ง.ด.50 คืออะไร
ภ.ง.ด.50 คือแบบแสดงรายการภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี ใช้สำหรับคำนวณภาษีจากผลประกอบการของบริษัทในรอบบัญชี
โดยทั่วไป บริษัทต้องจัดทำงบการเงินประจำปี แล้วนำข้อมูลทางบัญชีมาใช้ประกอบการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล ไม่ว่าบริษัทจะมีกำไรหรือขาดทุนก็ตาม
สำหรับบริษัทที่มีรอบบัญชีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม วันครบกำหนดยื่นอาจแตกต่างกันในแต่ละปีตามวันหยุดราชการหรือประกาศของกรมสรรพากร จึงควรตรวจสอบปฏิทินภาษีล่าสุดทุกปี
11. งบการเงินประจำปีและ DBD e-Filing
นอกจากการยื่นภาษีกับกรมสรรพากรแล้ว บริษัทจำกัดยังมีหน้าที่จัดทำและนำส่งงบการเงินประจำปีต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
โดยทั่วไป กระบวนการที่เกี่ยวข้องกับงบการเงินประจำปี ได้แก่ การรวบรวมเอกสารบัญชีทั้งปี การบันทึกบัญชี การปรับปรุงรายการปลายปี การจัดทำงบการเงิน การตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชี การประชุมอนุมัติงบการเงิน และการนำส่งงบการเงินผ่านระบบที่เกี่ยวข้อง
เจ้าของธุรกิจไม่ควรรอจนใกล้วันครบกำหนดจึงเริ่มรวบรวมเอกสาร เพราะอาจทำให้ปิดงบล่าช้า และส่งผลต่อการยื่นภาษีประจำปี
12. บริษัทไม่มีรายได้ ต้องยื่นภาษีหรือไม่
บริษัทที่จดทะเบียนแล้ว แม้ยังไม่มีรายได้ ก็ยังควรจัดทำบัญชีและเก็บเอกสารให้ครบถ้วน เพราะบริษัทอาจมีค่าใช้จ่ายหรือรายการทางบัญชีเกิดขึ้นแล้ว เช่น ค่าจดทะเบียนบริษัท ค่าเช่าสำนักงาน ค่าเว็บไซต์ ค่าโฆษณา หรือเงินทุนจากผู้ถือหุ้น
นอกจากนี้ บริษัทจำกัดยังมีหน้าที่จัดทำงบการเงินประจำปี และพิจารณาการยื่นภาษีตามรอบบัญชีที่เกี่ยวข้อง ดังนั้นการไม่มีรายได้ไม่ได้หมายความว่าสามารถละเลยงานบัญชีและภาษีได้
หากบริษัทไม่มีรายได้ ควรแจ้งสำนักงานบัญชีให้ชัดเจน เพื่อจัดทำบัญชีและยื่นแบบที่เกี่ยวข้องให้ถูกต้องตามข้อเท็จจริง
13. ภาษีที่ SME มือใหม่มักพลาด
เจ้าของธุรกิจ SME มือใหม่มักพลาดเรื่องภาษีจากความเข้าใจผิดหรือการไม่มีระบบเอกสารที่ชัดเจน ตัวอย่างปัญหาที่พบบ่อย ได้แก่
- จด VAT แล้วแต่ลืมยื่น ภ.พ.30 บางเดือน
- จ่ายค่าบริการแต่ไม่ได้หักภาษี ณ ที่จ่าย
- ใช้บัญชีธนาคารส่วนตัวปนกับบัญชีบริษัท
- มีค่าใช้จ่ายจริงแต่ไม่มีเอกสารประกอบ
- ไม่เก็บใบกำกับภาษีซื้อให้ครบถ้วน
- ไม่รู้ว่ารายการจ่ายไปต่างประเทศอาจเกี่ยวข้องกับ ภ.พ.36
- รวบรวมเอกสารทั้งปีตอนใกล้ปิดงบ
- ไม่ตรวจสอบกำหนดยื่นภาษีประจำเดือนและประจำปี
ความผิดพลาดเหล่านี้อาจทำให้ธุรกิจมีภาษี เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม หรือเกิดความยุ่งยากเมื่อต้องปิดงบและยื่นภาษีประจำปี
14. SME ควรจัดระบบภาษีอย่างไรตั้งแต่เริ่มต้น
วิธีที่ดีที่สุดในการลดปัญหาภาษีคือการวางระบบตั้งแต่เริ่มต้น ไม่ควรรอให้ธุรกิจมีปัญหาแล้วค่อยแก้ไขย้อนหลัง
สิ่งที่ SME ควรทำ ได้แก่
- แยกบัญชีธนาคารบริษัทออกจากบัญชีส่วนตัว
- เก็บเอกสารรายรับรายจ่ายทุกเดือน
- ส่งเอกสารให้สำนักงานบัญชีตามรอบเวลา
- ตรวจสอบรายการที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายก่อนจ่ายเงิน
- ตรวจสอบสถานะ VAT ของบริษัท
- จัดทำรายงานภาษีซื้อและภาษีขายให้ครบถ้วน
- ติดตามกำหนดยื่นภาษีรายเดือนและรายปี
- ทำบัญชีรายเดือน ไม่รอรวบรวมเอกสารปลายปี
การมีระบบเอกสารและบัญชีที่ดีจะช่วยให้เจ้าของกิจการควบคุมธุรกิจได้ดีขึ้น และลดความเสี่ยงจากการยื่นภาษีผิดพลาด
15. สรุป: ภาษีที่เจ้าของธุรกิจ SME มือใหม่ต้องรู้
โดยสรุป ภาษีและหน้าที่สำคัญที่เจ้าของธุรกิจ SME ควรรู้ ได้แก่
- ภ.พ.30 สำหรับบริษัทที่จด VAT
- ภ.ง.ด.1 กรณีมีพนักงานและมีภาษีเงินเดือนที่เกี่ยวข้อง
- ภ.ง.ด.3 กรณีจ่ายเงินให้บุคคลธรรมดาที่เข้าเงื่อนไขหัก ณ ที่จ่าย
- ภ.ง.ด.53 กรณีจ่ายเงินให้นิติบุคคลที่เข้าเงื่อนไขหัก ณ ที่จ่าย
- ภ.พ.36 กรณีจ่ายค่าบริการไปต่างประเทศบางประเภท
- ภ.ง.ด.51 ภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งปี หากเข้าเงื่อนไข
- ภ.ง.ด.50 ภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี
- งบการเงินประจำปีและการนำส่งงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
เจ้าของธุรกิจไม่จำเป็นต้องทำทุกอย่างเองทั้งหมด แต่ควรเข้าใจภาพรวม เพื่อสามารถตรวจสอบ ติดตาม และสื่อสารกับผู้ทำบัญชีได้อย่างถูกต้อง
ACBEST ช่วยอะไรได้บ้าง
ACBEST Accounting and Consulting Co., Ltd. ให้บริการด้านบัญชี ภาษี จดทะเบียนบริษัท และที่ปรึกษาธุรกิจสำหรับผู้ประกอบการ SME
หากคุณเป็นเจ้าของธุรกิจ SME มือใหม่ และไม่แน่ใจว่าต้องยื่นภาษีอะไรบ้าง ACBEST สามารถช่วยดูแลการ จัดทำบัญชีรายเดือน การ ยื่นภาษี การตรวจสอบเอกสาร และการเตรียมข้อมูลสำหรับปิดงบการเงินประจำปี
อ่านเพิ่มเติม: เปิดบริษัทใหม่ ต้องทำบัญชีและยื่นภาษีอะไรบ้าง อัปเดตล่าสุดปี 2026
ติดต่อ ACBEST เพื่อขอคำปรึกษาเบื้องต้น
โทร: 02-077-9191
LINE ID: acbest59